Alles over Batterijen en accu's

Gooi nooit oude batterijen of accu's weg!

 

Breng ze naar een winkel die een ton van de STIBAT heeft staan, of stuur ze voldoende gefrankeerd retour naar Ketkim Trading, Plataan 136, 6942 TR  Didam.

Let op: hoewel in Nederland consumenten (nog) niet wettelijk verplicht zijn tot gescheiden inzameling, zijn importeurs en producenten hiervoor wel door de wet verantwoordelijk gesteld. In de ons omringende landen is de consument ook wettelijk verplicht de accu's en batterijen gescheiden van het huisvuil in te leveren.

Welke soorten eenmalige batterijen zijn er?

De betere soort heet alkaline, de goedkopere soort heet zinkkool. Alkaline batterijen gaan aanzienlijk langer mee en zijn beter geschikt voor apparaten die veel stroom vragen. Bovendien zijn alkaline batterijen lekvrij. De betere zinkkool batterijen, ook wel zinkchloride genoemd, hebben overigens tegenwoordig een extra beschermmantel tegen het lekken. De nieuwste ontwikkeling zijn Lithium Iron batterijen, met een zeer lange levensduur.

Gaan alkaline batterijen echt vijf keer langer mee?

Ja, maar alleen als je de beste alkaline batterij met de slechtste zinkkool batterij vergelijkt in een ongewone situatie waarin het apparaat continue aanstaat. Het is dus een, op z'n zwakst gezegd, overdreven claim. In de meeste gevallen is het verstandig voor alkaline batterijen te kiezen, omdat ze inderdaad duidelijk langer mee gaan. De capaciteit van een moderne alkaline-penlite ligt tussen de 2600 en de 2800 mAh, terwijl een zinkkool-penlite een capaciteit heeft van ongeveer 1000 mAh. 

Gaan lithium batterijen echt zeven keer langer mee dan alkaline?

Ja, dit is een feit. Tests in het laboratorium en de praktijk wijzen uit dat lithium batterijen in extreme omstandigheden blijven werken en veel langer meegaan dan alkaline batterijen, zonder spanningsverlies. 

Wanneer zijn zinkkool batterijen toch interessant?

In apparaten waarvoor weinig stroom nodig is (klokken of thermostaten) is het niet per se nodig een duurdere alkaline batterij te gebruiken. Bovendien hebben zinkkool batterijen de eigenschap dat ze zich na gebruik enigszins herstellen. Dat zie je bijvoorbeeld als je een zaklamp na enige tijd gebruik uitzet. De lichtstraal werd zwakker aan het eind, als je even wacht en je schakelt de lamp weer in, zie je dat de lichtstraal weer helder is. 
Alkaline heeft een meer geleidelijk dalend spanningsverloop, maar houdt het natuurlijk wel veel langer uit. 
Lithium batterijen hebben een dermate lange levensduur dat ze tot 10 jaar mee gaan bij dit soort toepassingen, waardoor ze uiteindelijk hun geld weer terugverdienen. De spanning blijft gedurende deze 10 jaar nagenoeg gelijk.

Waarvoor gebruik je eenmalige batterijen?

De belangrijkste toepassingen zijn vaak afgebeeld in de vorm van pictogrammen op de verpakking, zoals portable radio's, walkmans, camera's, speelgoed, klokken, wekkers, huishoudelijke apparaten, dicteerapparaten, afstandsbedieningen en zaklampen. Daarnaast zijn er nog ontelbare andere artikelen die werken op eenmalige batterijen. In een aantal van de genoemde artikelen kunnen ook oplaadbare batterijen worden gebruikt.

Hoe herken je formaten batterijen?

Formaten van batterijen hebben een naam en kunnen ook een code hebben. De namen zijn min of meer in alle landen gelijk, hoewel er in de volksmond vaak andere termen worden gebruikt. De codes zijn overal anders (bijvoorbeeld de internationale IEC code en de Amerikaanse code). Ook gebruikt elke producent vaak eigen codes. Het is dan ook vaak moeilijk om de codes op verpakkingen te herkennen. De IEC code is de meest gangbare. De batterijsoorten zijn in de IEC code te herkennen aan de letters. Alkaline bijvoorbeeld wordt LR genoemd, zinc-carbon batterijen hebben een R als beginletter. Hieronder vindt u een tabel met de meest gangbare maten batterijen en hun benamingen/codes.

(L)R03 AAA  Micro kleine penlite, potloodcel  10,5x44,5

(L)R6 AA       Mignon penlite  14,5x50,5

(L)R14 C      Baby  Engelse staaf, kleine staaf   26,2x50

(L)R20 D      Mono, grote staaf   34,5x61,5

R25              Blokbatterij;  6(L)R61,  E 9 Volt,  E-blokje   26,5x17,5x48

3(L)R12        Normal,  platte 4,5 Volt batterij  26x22x67

Afkortingen voor systemen 

Dit zijn de gangbare afkortingen voor de batterijsystemen. Dit zijn de termen die universeel worden gehanteerd en deze kunt u ook in deze productcatalogus terugvinden. Een round batterij (zie tabel) is rond en een flat is plat. Een P is de benaming voor alle batterijen die niet rond zijn. Achter veel chemische afkortingen kunnen dus, naast een R ook een F (flat) of een P, komen te staan.

B = Lithium carbon monofluoride (low drain)   BR
C = Lithium mangaan dioxide (high drain)   CR
E = Lithium thionyl chloride   ER
F = Lithium iron disulfide   FR
G = Lithium Copper oxide   GR
K = Cadmium   KR
L = Alkaline   LR
M = Mercury   MR
P = Oxygen   PR
S = Silver   SR

Een LR batterij is dus een ronde alkaline batterij. Een platte alkaline batterij is dan een LF batterij worden enzovoorts.

Kunnen alkaline batterijen worden herladen?

Nee, normale alkaline batterijen niet. Wel bestaan er oplaadbare alkaline batterijen, maar daaraan zijn grote nadelen verbonden:

Ten eerste heb je een speciale lader nodig, die meestal relatief duur is. Laden van alkaline batterijen in laders die voor de echte oplaadbare nikkel-hydride- en nikkel-cadmium batterijen bestemd zijn, kan zeer gevaarlijk zijn (explosierisico).
Ten tweede kan de spanning van een alkaline batterij al snel onder een kritiek punt dalen, waarna je haar niet meer kunt opladen. Het probleem is dat je tijdens het gebruik niet weet wanneer dit punt is bereikt. Je moet dus voor de zekerheid al snel weer opladen, wat nadelig is als je het apparaat gedurende langere tijd wilt gebruiken.
Ten derde krijg je bij het herladen van de alkaline batterijen nooit de volle capaciteit terug. Als de batterijen enkele malen gebruikt zijn, wordt de beschikbare energie al snel steeds minder. In de praktijk zul je ze hooguit enkele tientallen malen in beperkte mate kunnen herladen. Het netto rendement is echter zeer gering.
Vanwege deze nadelen kan je beter echte oplaadbare batterijen kopen. Het enige gebruiksvoordeel bij het opladen van alkaline batterijen is de hogere aanvangsspanning. Maar deze spanning daalt op een gegeven moment zelfs onder die van de echte oplaadbare batterijen.


--------------------------------------------------------------------------------

Hoe werkt een oplaadbare batterij?

Je kan de werking van een oplaadbare batterij vergelijken met die van een autoaccu. Als zij leeg is, kan zij weer worden opgeladen en opnieuw worden gebruikt. Bij een optimale behandeling kunnen deze batterijen tot duizend keer worden herladen. Door de constante spanning (1,2 Volt) werkt een oplaadbare batterij van het begin tot het eind vrijwel even krachtig. Daarna houdt zij er vrij plotseling mee op en moet zij worden geladen.

Wat zijn de belangrijkste voordelen van oplaadbare batterijen?

Ze gaan extreem lang mee in het gebruik omdat ze in principe duizend maal kunnen worden herladen. Ze zijn weliswaar duurder in de aanschaf dan niet oplaadbare alkaline- en zinkkool batterijen, maar als je regelmatig batterijen gebruikt verdien je de investering van de batterij en het bijbehorend laadapparaat heel snel terug. Je hoeft dan ook niet meer steeds terug voor een nieuw setje batterijen.
Omdat oplaadbare batterijen zo lang meegaan komen er automatisch minder gewone in het afval terecht en dat is dan weer beter voor ons milieu.

Wat zijn nadelen van oplaadbare batterijen?

Oplaadbare batterijen houden er op een gegeven moment plotseling mee op. Als je bijvoorbeeld met je fotocamera (winder, flitser) op reportage bent, zou je vrij abrupt voor een verrassing kunnen komen te staan. Bij alkaline batterijen neemt de spanning langzamer af, die houden er geleidelijker mee op.
Ze zijn iets duurder dan alkaline batterijen, ook omdat je nog een lader moet aanschaffen.
Oplaadbare nikkel-cadmium batterijen bevatten 15% van het zware metaal cadmium, ze kunnen echter uitstekend worden gerecycled.
NiCd heeft als bezwaar dat je ze eerst volledig moet ontladen alvorens ze weer herladen kunnen worden, doe je dat niet dan ontstaat er al gauw een geheugenblok, waardoor je ze niet meer vol kan krijgen. NiMH batterijen hebben daar geen last van, die kan je dus op elk gewenst moment (bij)laden. 

Is een oplaadbare batterij van 1,2 Volt altijd voor alles te gebruiken?

Meestal wel. Alkaline batterijen hebben alleen in het begin van het gebruik een spanning van 1,5 Volt, maar al snel daalt deze en uiteindelijk komt ze zelfs onder het niveau van een oplaadbare batterij. Oplaadbare batterijen hebben daarentegen een heel stabiel spanningsverloop.

Waarom houdt een oplaadbare batterij er plotseling mee op?

De spanning van een oplaadbare batterij blijft mooi constant tijdens het gebruik, maar als ze leeg is, daalt de spanning ineens heel snel. Veel sneller dan een alkaline batterij, die heel geleidelijk naar zijn einde loopt. Hiervan zie je ruim van tevoren dat ze vervangen moeten worden. Maar, even herladen, en de oplaadbare batterij is weer vol.

Waarvoor is een oplaadbare batterij het meest geschikt?

Voor vrijwel alle apparaten die in korte tijd veel energie vragen; draagbare cassette- en cd-spelers, draagbare radio's, elektronische spelletjes, motorisch speelgoed, allerlei huishoudelijke apparaten, professionele en digitale fotocamera's, videocamera's, snoerloze en mobiele telefoons, portable computers en vele andere professionele apparaten. Oplaadbare batterijen worden niet aanbevolen als het apparaat nauwelijks wordt gebruikt (lees de gebruiksaanwijzing van het apparaat, en/of de aanwijzingen in het batterijvak). Het is ook niet aan te raden als je geen risico wilt nemen (een oplaadbare batterij is heel plotseling leeg) of als de batterij een lange tijd ongebruikt in het apparaat zit (een oplaadbare batterij verliest per dag ca 1% van zijn vermogen door zelfontlading).

Kunnen oplaadbare batterijen echt duizend keer geladen worden?

Ja, dat kan echt. Maar omdat in de praktijk vaak onzorgvuldig met batterijen wordt omgesprongen, wordt deze duizend maal meestal niet gehaald. Zeker bij nikkel-cadmium is dat een probleem, omdat ze meestal niet eerst ontladen worden. Tevens komt het vaak voor dat lege batterijen veel te lang leeg blijven, omdat men ze pas gaat herladen als ze weer gebruikt moeten worden. Lange tijd leeg of half leeg staan is funest voor oplaadbare batterijen.

Werken oplaadbare batterijen bij koud en warm weer?

Onder extreme weers- of gebruiksomstandigheden (lager dan -20° of hoger dan +55° Celsius) werken oplaadbare batterijen beduidend beter dan eenmalige batterijen.

Welke lader is het best bruikbaar?

Er zijn helaas veel niet-goedgekeurde en slechte laders op de markt. Ze zijn wel vaak lekker goedkoop, maar ze benutten de oplaadbare batterij maar deels. Een goede lader voldoet aan de volgende eigenschappen: 

Snelladen. Voor het gebruiksgemak van NiCd batterijen is het
vaak belangrijk dat batterijen binnen 1 à 2 uur vol zijn. Gezien de samenstelling van NiMH batterijen is snelladen binnen die tijd niet aan te bevelen en de specifiek voor deze NiMH-cellen gemaakte laders doen er dan ook minstens 3 à 4 uren over. 

Automatische laadstroom. Het is belangrijk dat de lader een ingebouwde controle op de juiste laadstroom voor het betreffende batterijtype heeft. 

Bescherming tegen overladen. Goede laders hebben een automatische timer, of een elektronische controle op overlading die ervoor zorgt dat het laden stopt als de batterij volledig is volgeladen. Bij ongecontroleerde overlading kan de batterij zo heet worden dat door de chemische processen het ventiel openspringt. Batterijen die veel te heet zijn geworden, gaan bovendien inwendig kapot, zodat je er niets meer aan hebt. 

Druppellading. Na het laadproces moet de lader kunnen overschakelen op druppellading. Als je de batterijen na het laden nog enkele dagen (of weken) in de lader laat zitten, zorgt de lader ervoor dat de batterij steeds vol blijft. De zelfontlading wordt dan gecompenseerd doordat de lader extra energie bijdruppelt.

Waarop te letten bij het opladen?

Een paar praktische tips:

Laad nooit primaire batterijen op. Deze worden heet en kunnen gaan lekken of zelfs exploderen. 

Laad oplaadbare batterijen de eerste keer volledig op. Ze worden namelijk ongeladen door de fabrikant geleverd. Deze eerste keer laden duurt altijd langer dan normaal en moet bij voorkeur op de langzame manier gebeuren (dus niet snelladen). 

Laad de batterij niet op in een koude omgeving (onder 0°C). Eenmaal geladen zijn ze overigens wel bij kou uitstekend te gebruiken. 

Zorg dat de batterij de eerste keer altijd volledig wordt opgeladen; niet halverwege het laadproces uit de lader nemen, dit is zeer nadelig voor de batterij. Voor de levensduur van de batterij is het bovendien van belang dat de batterij eerst geheel opgebruikt (of elektronisch ontladen) moet zijn, alvorens weer op te laden. De eerste keer, of na langdurige rust, kan het voorkomen dat de batterij niet volledig geladen wordt en haar capaciteit niet haalt. Door de batterij dan volledig te ontladen en weer op te laden wordt de capaciteitsopname bevorderd. 

Voor het gebruiksgemak van NiMH-batterijen is het vaak gewenst dat batterijen binnen 1 à 2 uur vol zijn. Gezien de samenstelling van NiMH-batterijen is snelladen binnen die tijd niet aan te bevelen en de specifiek voor deze NiMH-cellen gemaakte laders doen er dan ook minstens 3 à 4 uren over. 

Na het laadproces moet de lader kunnen overschakelen op druppellading. Als de batterijen na het laden nog enkele dagen (of weken) in de lader blijven zitten, zorgt de druppellaadstroom ervoor dat de batterij steeds vol blijft. De zelfontlading wordt dan gecompenseerd doordat de lader extra energie ‘bijdruppelt’..

--------------------------------------------------------------------------------

Wat is een nikkel-hydride batterij?

De huidige generatie oplaadbare batterijen waarbij het milieuonvriendelijke cadmium is vervangen door een metaallegering die in staat is energie in de vorm van waterstof te absorberen, oftewel hydride. Dankzij deze waterstof bevat de nikkel-hydride batterij een grotere hoeveelheid energie dan andere oplaadbare batterijen.

Wat zijn de belangrijkste voordelen van NiMH t.o.v. NiCd?

Nikkel-hydride bevat geen zware metalen (0% cadmium t.o.v. 15% in nikkel-cadmium batterijen). 

Tot 200% hogere capaciteit dan nikkel-cadmium batterijen van gelijke omvang. Bijvoorbeeld een nikkel-hydride-penlite heeft een capaciteit van tot maar liefst 2100 mAh. 

Er treedt geen geheugeneffect meer op; de nog niet gebruikte capaciteit blijft steeds volledig beschikbaar. Je kunt nu op elk door jou gewenst moment laden, zonder onnodig capaciteitsverlies. 

Wat betekent geheugeneffect?

Als je oplaadbare NiCd batterijen steeds oplaadt voordat ze echt helemaal leeg zijn, ontstaan er kristallen op de elektrode van de batterij. Hoe vaker je dit doet, des te dikker wordt de samenklonterende laag kristallen. Het gevolg is dat de beschikbare hoeveelheid energie steeds kleiner wordt. Je kan dergelijke batterijen nog wel oppeppen door ze met behulp van een elektronisch ontlaadapparaat enkele malen te ontladen en daarna weer te herladen, maar echt nieuw krijg je ze toch niet meer. Oplaadbare NiMH batterijen hebben geen last van dit vervelende geheugeneffect. Je kunt deze op elk moment laden (bijvoorbeeld om er zeker van te zijn dat je voor deze dag voldoende energie bij je hebt).

Van welke batterijen bestaan nu NiMH versies?

Er zijn o.a. verkrijgbaar: 

Potloodcel (750 en 800 mAh), penlite (1700 en 2100 mAh), Engelse staaf (2900 mAh), grote staaf (2900 mAh) en e-blokje (150 mAh). Afhankelijk van het type, geven deze batterijen tot 200% meer energie dan vergelijkbare nikkel-cadmium typen.
Battery-packs voor videocamera's, digitale camera’s en draadloze telefoons. 

Wat zijn oplaadbare battery-packs?

Dit zijn grote oplaadbare batterijen die zijn samengesteld uit meerdere kleinere batterijen. Ze worden bijvoorbeeld gebruikt voor videocamera's, mobiele en draadloze telefoons, laptops en vele industriële apparaten. De battery-packs hebben een hogere spanning en een hogere capaciteit, omdat de kleinere batterijen aan elkaar vast zitten. Bijvoorbeeld 6 penlites van 1,2 Volt - 1100 mAh in serie aan elkaar gemaakt levert een pack van 7,2 Volt - 1100 mAh. Dezelfde 6 penlites parallel levert een pack van 1,2 Volt - 6600 mAh, of 6,6 Ampère. Battery-packs worden vaak op maat ontwikkeld voor bepaalde apparaten.

Kunnen NiMH batterijen in elke lader geladen worden?

Door de relatief hoge capaciteit van nikkel-hydride batterijen, kunnen ze het beste worden opgeladen in nikkel-hydride laders. Dit zijn laders met een relatief hoge laadstroom die de batterijen vrij snel kunnen opladen. Als de batterijen in een nikkel-cadmium lader (meestal zeer goedkope laders met een lage laadstroom en een tijdklokuitschakeling) worden geladen, kan het voorkomen dat de nikkel-hydride batterij niet volledig wordt opgeladen. Tegenwoordig zijn er ook kwalitatief goede laders op de markt die geschikt zijn voor zowel NiMH- als NiCd batterijen. Deze laders kunnen eenvoudig worden ingesteld op NiMH- of NiCd batterijen.


--------------------------------------------------------------------------------

Wat is een knoopbatterij?

Dat is een ronde batterij waarvan de diameter meestal groter is als de hoogte ervan. Soms zijn ze uiterst klein en dan lijken ze sterk op een knoop of knop. Daarom worden ze soms ook wel knopcellen genoemd.

Waarvoor wordt een knoopbatterij gebruikt?

Er zijn enorm veel toepassingen. De belangrijkste zijn horloges, camera's en hoorapparaten. Daarnaast zijn rekenmachientjes, spelletjes en autoalarms grote verbruikers.

Wat voor soorten knoopbatterijen zijn er?

Er bestaan diverse systemen. De eigenschappen zijn afgestemd op de belangrijkste toepassingen.

Zilveroxide: horloges, camera's. Hoge constante spanning. Zelfontlading <5% per jaar 

Alkaline: elektrische apparaten. Grote stroomflow. Spanning daalt tijdens gebruik.
Zelfontlading <3% per jaar 

Lithium: camera's en elektronische apparaten. Zelfontlading <1% per jaar 

Zinklucht: hoortoestellen. Hoge capaciteit. Zelfontlading 3% per jaar (indien niet geactiveerd) 

Kwikoxide: elektrische apparaten, hoortoestellen en camera's. Grote stroomflow.
Zelfontlading 2% per jaar. Milieuonvriendelijk, 15% kwik

Kwikhoudende batterijen worden sinds 1998 niet meer geproduceerd, en vanaf 1999 niet meer door de fabrieken geleverd. Voor een klein aantal van deze batterijen is een vervangende zinklucht batterij op de markt.

Waarom zit er altijd zilveroxide in horlogebatterijen?

De spanning van dit systeem is hoog en blijft lang constant. De tijd moet altijd betrouwbaar zijn, vandaar dit type.

Waar zit de plus- en de minpool van een knoopbatterij?

De minpool zit aan de bovenkant en de pluspool aan de iets bredere onderkant. Op de pluskant staat vaak het merk en het typenummer; deze kant ligt bijna altijd boven bij het plaatsen van de batterij.

Wat is het specifieke kenmerk van alkaline knoopbatterijen?

Ze kunnen hoge stromen leveren, want het beginspanningsniveau is 1,5 Volt. Wel daalt die spanning na een tijdje relatief sterk. Daarom zijn deze batterijen minder geschikt en betrouwbaar voor camera's en meetapparatuur.

Waarom gaan lithium knoopbatterijen zo lang mee?

Lithium batterijen houden het, ook als ze niet of nauwelijks worden gebruikt, heel lang vol - soms wel tien jaar. Per jaar is de zelfontlading slechts 1% van de capaciteit.


--------------------------------------------------------------------------------

Waarom zit er een sticker op een zinklucht batterij?

Pas wanneer men de sticker van deze batterij af haalt, activeert de lucht de batterij. Via gaatjes dringt de zuurstof de batterij binnen. Doordat het actieve materiaal van buiten komt, is er meer plaats in de batterij voor capaciteit. Zo is de levensduur lang, en de ontlaadcurve vlak. Op vrijwel dezelfde manier werkt de air-alkaline batterij.

Waarom zijn kwik batterijen van de markt verdwenen?

Hoewel kwik batterijen gekenmerkt werden door relatief hoge spanningen en een lage interne weerstand (en dus prima batterijen waren en voor high-power toepassingen maar moeilijk te vervangen zijn door andere types), bevatten ze 30% van het milieubelastende zware metaal kwik. Wereldwijd is besloten de productie van deze soort te staken. Voor een klein aantal van deze batterijen is een vervangende zinklucht batterij op de markt.

Kunnen knoopbatterijen tegen hoge en lage temperaturen?

De maximaal toelaatbare temperaturen voor een knoopbatterij zijn -10° en +65° Celsius. De beste werkomgeving echter is die waar de temperaturen liggen tussen +10° en +35° Celsius.

Bestaan er oplaadbare knoopbatterijen?

Er zijn diverse types oplaadbare knoopbatterijen. Ze worden meestal ingebouwd in de verschillende apparaten. In de winkel zijn ze zelden verkrijgbaar, mede door de geringe vraag.